کلمه شامپو از یک لغت هندو به نام  چامپانا
(Champana) به معنای ماساژ دادن گرفته شده  است.
قبل از پیدایش شامپو به صورت  امروزی، مردم
برای شستشوی موی خود از مواد گیاهی مانند سدر
و چوبک و کتیرا و مواد  معدنی مانند خاکهای
سیلیسی استفاده می نمودند. پس از آن، استفاده
از صابون برای  شستن موی سر بسیار متداول
گردید تا اینکه دترجنتهای صناعی شناخته و
انواع ملایم آن  در شامپوهای نوین به کار
گرفته شد. البته در حال حاضر، هنوز هم بسیاری
از مردم به  علت عدم آگاهی از مشکلی  که قلیایی
بودن صابون و سختی آب برای مو پدید می آورد از
صابون برای شستن موی خود  استفاده می کنند.
مهمترین عملکرد شامپو، تمیزکردن مو و  پوست
سر و برطرف نمودن چرک و آلودگی از روی سطح آن
است. البته پاک کنندگی یک شامپو  امروزه،
ویژگی مشترک همه شامپوها به شمار می آید و
رقابت شامپوها بر سر مساله زیبا  نمودن موی سر
همزمان با پاکیزگی سطح آن است.
زیبایی  های مو که می توان از شامپو انتظار
داشت موارد زیر می  باشند:
Gloss and Shimmering درخشش و تلالو،
Softness نرمی
Manageability قابلیت اداره و فرم دهی
Fullness انبوه به نظر  آمدن
Ease of combing سهولت شانه  خوری
علت تنوع  شامپوها
همانطور که  همه ما در فروشگاه  ها مشاهده می
کنیم امروزه طیف وسیعی از شامپوها در بازار
دیده می شوند. علت تنوع  شامپوها بدون شک  وجود
متغیرهای بسیار زیادی است که در طراحی فرمول
شامپو وجود  دارد.
مثلا اینکه موها از نظر میزان  چربی پوست سر،
خشک و چرب یا معمولی باشد یا اینکه فرم مو صاف،
مجعد یا فرفری باشد  یا مثلا اینکه موها با
مواد شیمیایی مثل مواد دکلره، رنگ، فر و ...
دستکاری شده  باشند، از طرف دیگر سلیقه مصرف
کننده درانتخاب شکل و حالت شامپو، میزان کف و
سهولت  آبکشی و شست و شو حتی خصوصیاتی مثل رنگ
و بو و بسته بندی  همگی می توانند متغیرهای
فرمول نویسی یک شامپو باشند.
از آنجا که  که بسیاری از این  متغیرها متضاد
یکدیگر بوده و جمع پذیر نیستند تولید کننده،
برای اینکه بتواند سلیقه  متنوع مشتریان را
پاسخگو باشد مجبور است شامپوهای متنوعی ارائه
دهد تا نیاز همه  آنها را براورده نماید. چرا
که حتی سلیقه یک فرد نیز با گذشت زمان تغییر می
کند.  این یک واقعیت است که همه مردم دوست
دارند فراورده های جدید را آزمایش و تجربه
نمایند.
تقسیم  بندی شامپوها
شامپوها را می توان به  روشهای مختلفی تقسیم
بندی نمود:
تقسیم بندی بر  اساس شکل ظاهری:
شامپوها می توانند با ظاهر  شفاف، صدفی،
خمیری، ژل و یا حتی جامد به بازار عرضه شوند.
رنگهای متنوع، روایح  گوناگون، بسته بندی های
مختلف نیز شکل ظاهری شامپو را تغییر می دهند.
تقسیم بندی  بر اساس نوع مو:
شامپو برای موی چرب، خشک یا  معمولی
شامپو برای موی رنگ  شده
شامپو حجم دهنده برای انبوه به  نظر آمدن موی
کم پشت
شامپو ضخیم کننده برای موی  افزایش ضخامت
تدریجی موهای نازک
شامپو برای نگهداری از فرهای  مطلوب برای
کسانی که حالت فر مویشان زیباست یا کسانی که
موی خود را با مواد شیمیایی  فرکرده اند.
شامپو برای کسانی که فر  موهایشان ریز و
نازیباست و دوست دارند حالت وز مویشان برطرف
شود.
شامپو کلاسیک برای  كسانی  كه دارای موی نرمال
هستند و بیش از هرچیز سادگی و نظافت را از موی
خود می خواهند مانند آقایانی كه  دارای موی
كوتاه و بدون مشكل و دستكاری نشده هستند.
تقسیم بندی  بر اساس میزان ملایمت:
شامپو خیلی ملایم، شامپو ملایم،  شامپو
معمولی، شامپو غلیظ
تقسیم بندی بر  اساس داشتن مواد خاص برای
منظوری خاص:
شامپو ضدشوره، شامپو ویتامینه و  ...
مواد تشکیل  دهنده شامپو
شامپو از دو قسمت عمده تشكیل شده است:
1-      مواد فعال  سطحی: جزء اصلی یك شامپو مواد
فعال كننده سطحی آن است.
موادفعال كننده سطح به طوركلی به چهار دسته
آنیونی، كاتیونی، آمفوتری  و غیر یونی تقسیم
بندی می شوند. در شامپو معمولا تركیبی از
موادفعال  آنیونی (مانند سدیم لارت سولفات)،
مواد آمفوتری (مانند بتائین ها) و  مواد
غیریونی  (مانند كوكونات فتی اسید دی اتانول
آمید) به عنوان مواد فعال كننده سطحی یا جزء
اصلی استفاده می شود.
2-       افزودنی  ها: بفیه اجزاء به عنوان
افزودنی به شامپو اضافه  می شوند.
افزودنی های شامپو خود به دو دسته تقسیم بندی
می  شوند.
الف-  افزودنی های عمومی
موادی مانند نگهدارنده ها برای جلوگیری از
آلودگی میكروبی، نمك برای  افزایش قوام شامپو
و اسانس برای خوشبو نمودن شامپو و ا.د.ت.‌آ (EDTA)
برای كاهش سختی آب و سیتریك اسید جهت تنظیم پ
هاش جزء افزودنی های  شامپو به حساب می آیند.
اگر به تركیبات تشكیل دهنده  شامپوهادقت كنیم
خواهیم دید  اجزائی مثل اسیدسیتریك، نمك،
ا.د.ت.ا، نگهدارنده، اسانس،  رنگ و آب در همه
شامپوها مشترك هستند بنابراین در انتخاب
شامپو دقت به این موارد  اهمیتی ندارد.
ب- افزودنی های اختصاصی
در  فرمولاسیون شامپوهای نوین مواد ویژه ای
برای خلق اثربخشی خاص به شامپو اضافه می
گردند تا شامپو علاوه بر شویندگی بتواند
ویژگی های زیبایی  مورد انتظار را نیز
برآورده نماید.
در  انتخاب شامپوی مناسب دقت به مواد فعال
كننده سطح و همچنین افزودنی های اختصاصی
بسیار مهم است.
در  برخی از شامپوهای جدید اجزاء ویژه ای به
نام ضخیم كننده‏(THICKNER)   اضافه  شده است. این
شامپوها در واقع سطح تارهای مو را با لایه ای
از پروتئین می پوشانند  بنابراین باعث می شوند
هربار كه شما این شامپو را استفاده می كنید
موی شما پر پشت  تر به نظر برسد.
پروتئین‏ كراتین  و آمینو اسیدها به ساقه مو
می پیوندند و شكافهای ایجاد شده در اثر
استفاده از مواد  نامرغوب  را پر می كند. این
امر باعث افزایش مقاومت مو و محافظت از آن می
گردد.  پروتئین تخم مرغ با مو پیوند ایجاد نمی
كند بنابراین استفاده از آن در شامپو فقط یك
مانور تبلیغاتی (Gimmick)  است.
مواد مرطوب  كننده‏، موی شما را هیدراته می
كند درست همان اثری كه بر روی پوست هم  دارد.
پنتنول و ویتامین  ب5 برخلاف بقیه ویتامین ها
به داخل محور مو نفوذ می كنند و برای افزایش
استحكام و  سلامت مو مفید می باشد. (دقت کنید که
از  ویتامین برای افزودن خواص نرم کنندگی
استفاده شده نه تغذیه و تقویت  مو)
هرچند پروتوئین  موجود در شامپو ها به داخل
محور مو نفوذ نمی كنند اما با پوشانیدن سطح مو
باعث  پرپشت به نظر آمدن  و  افزایش خاصیت نرم
كنندگی می شوند.
پروتوئین ابریشم  به افزایش  درخشندگی مو كمك
می  كند.
آموزش روش صحیح شامپو  زدن
آقایان   معمولا بطری شامپو را برمی دارند یک
قطره بزرگ از شامپو روی سرشان می ریزند، مو را
چنگ می زنند و بعد از اینکه شامپو کف کرد جریان
آب را وارد آن می  کنند!!
معمولا  خانمها در این مورد کمی بیشتر می
دانند و درست تر عمل می کنند (حداقل انتظار می
رود  که همینطور باشد)! اما اگر به عقیده شما
عمل شامپو کردن به همین سادگی است ، بهتر  است
بیشتر فکر كنید! چون شامپو زدن عملی است که در
زندگی روزمره همه ما مرتب انجام  می شود
بنابراین اشتباهاتی که در اثرعادتهای ناصحیح
شامپو زدن مرتکب می شویم نیز  مرتب تکرار
خواهند شد، حتما می توانید حدس بزنید که در
دراز مدت  چه صدمات جبران  ناپذیری در انتظار
موهایمان خواهد بود!
شامپو زدن صحیح  موها شامل مراحل زیر می باشد:
1- گره گشائی از  مو
موی  خود را با یک شانه دندانه درشت شانه کنید
تا هیچ گونه گره ای روی آن نمانده  باشد.
هرگز  موی خود را در حالت خیس شانه نکنید چون
در این حالت نیروی بیشتری برای شانه کردن
مصرف می کنید بنابراین موی شما ممکن است شکسته
شود.
****************************************
2- آب كشی اولیه با آب  ولرم
در مرحه بعدی موهای  خود را با آب ولرم و نیمه
گرم آبکشی نمایید. به این مرحله آبکشی اولیه و
یا پیش  شستشو (Pre-washing)  گفته می شود که برای
زدودن گرد و غبار و به طور کلی آلودگی های قابل
حل در آب انجام  می گردد. هرگز از آب داغ
استفاده نکنید چون باعث تردی و شکنندگی
مویتان خواهد شد.
****************************************
3-  پخش كردن شامپو در كف  دست
مقداری  شامپو در کف دست خود بریزید و دستهای
خود را روی هم مالش دهید تا شامپو روی
دستهایتان پخش شود. (حرارت دستهای شما به
عملکرد بهتر شامپو کمک می کند.) در واقع  کف
شامپو باید روی دست شما تشکیل گردد. مقدار
شامپو توسط خودتان تعیین می شود و  باید به
اندازه ای باشد که کف آن تمام موهای شما را
بپوشاند
****************************************
4- ماساژ دادن شامپو بر روی  پوست سر با نوك
انگشتان
شامپو  را روی همه جای سر پخش نموده و با نوک
انگشتانتان  به آرامی شامپو را روی پوست سر و
موهایتان ماساژ دهید. (دقت نمایید که از
ناخنها استفاده ننمایید) برای جلوگیری از  گره
خوردن و شکسته شده مو این کار را  به آرامی و به
صورت دایره ای انجام دهید
****************************************
5-  آب كشی  نهائی
در  این مرحله موی خود را به خوبی آبکشی
نمایید تا هرگونه بقایای شامپو از لابلای موی
شما زدوده شود. باز هم تاکید می شود:
مو  در حالت خیس نسبت به اصطکاک خیلی حساس است.
بنابراین آن را در حالت خیس به سختی  مالش
ندهید.
همیشه  در هنگام شامپو کردن موها 5 مرحله فوق
را به خاطر بیاورید تا تکرار این مراحل برای
شما تبدیل به عادت شود.
SHAMPOO FAQ
پاسخ  به پرسشهای متداول شما در مورد
شامپو
آیا  شامپوی مورد استفاده باید هر چند وقت یك
بار تعویض گردد؟
این تصور از آنجا  نشأت گرفته كه در گذشته
برخی شامپوها به علت محدودیت تواناییشان در
زدودن كامل  آلودگی های مو و پوست سر،  نوع
خاصی از  آلودگی ها را روی سر انباشته می نمود.
بنابراین به مردم سفارش می شد كه هر چند وقت
یكبار شامپوی خود را تعویض نمایند تا  این
مشكل برطرف شود.اما در صورتی كه  شامپوی مصرفی
شما باعث تجمع آلودگی روی سطح مو و پوست سر شما
نمی شود تعویض مكرر  شامپو ضرورتی ندارد.
ازطرفی وفاداری  به  برندی خاص نیز توصیه نمی
شود زیرا در دنیای مدرن امروز سالانه  محصولات
جدیدی با خواص متنوع  عرضه می گردد که عدم
استفاده از  آنها به دلیل آنكه «محصولی كه
استفاده می كرده ایم امتحان خود را  پس داده
!» محروم نمودن خود از پیشرفتهای تكنولوژی
است.
آیا استفاده مكرر از شامپو باعث كدر  شدن  و
آسیب دیدن مو می گردد؟
استفاده از شامپوهای نا مناسب و عدم  به
كارگیری روش صحیح استفاده از شامپو باعث
كدورت و  آسیب دیدگی موها می گردد. در  صورتی كه
شامپوی مناسب موی خود پیدا نموده و روش صحیح
شامپوكردن و خشك كردن مو را  یادگرفتید می
توانید با خیال آسوده موی خود را هر روز یا چند
بار در روز شستشو  دهید.
آیا شامپو نامناسب باعث ریزش موی سر می  شود؟
مردم  وقتی شامپوی خود را عوض می كنند معمولا
توجه بیش از حدی به حالت مو و پوست سر خود  می
نمایند. اگر بهبودی در وضعیت موهایشان حاصل شد
آن را به فراورده جدید نسبت می  دهند و بر عكس
در صورتی كه وضعیت موهایشان بدتر شد بازهم
فراورده جدید را مقصر  میدانند. مثلا ریزش
طبیعی  موهای خود را به شامپو جدید نسبت می
دهند.
تحقیقات  نشان داده تعداد كمی از مردم از نقش
عواملی مانند شانه كردن، برس كردن ، تاثیرات
مخرب مواد شیمیایی و یا حتی  داروها، رژیم
غذایی، بیماری یا ویژگی های توارثی در  ریزش
مو آگاه هستند.
حقیقت  آن است كه شامپوها باعث ریزش مو نمی
شوند. ضمن اینكه تاثیری بر میزان ریزش یا رشد
مجدد آن در طول روز ندارند.
در هنگام به كار بردن شامپو چگونه پوست سر را
ماساژ دهم تا  موی من آسیب نبیند؟
برای جلوگیری از  آسیب دیدگی مو در اثر
استفاده از شامپو مهمترین نكته ای كه باید
بدانیم آن است كه  مو در حالت خیس به علت جذب آب
متورم شده و بسیار آسیب پذیر است بنابراین
باید با  ملایمت بسیاری با آن رفتار نمود. ضمن
اینكه برای ماساژ پوست سر از نوك انگشتان
استفاده نمایید نه ناخنها.
مدت زمان آبكشی  شامپو تا چه حد باید طولانی
باشد؟
پس از استفاده از  شامپو موی خود را به خوبی و
به طور كامل آبكشی نمایید تا هیچ اثری از كف
شامپو روی  موی شما باقی نمانده باشد. یادآوری
می شود بر خلاف كاندیشنر آبكشی شامپو هر چه
کاملتر  باشد بهتر  است.
برای آبكشی شامپو باید از آب سرد استفاده كنم
یا آب  گرم؟
برای آبكشی شامپو  از آب گرم استفاده كنید تا
شامپو به طور كامل از روی مو خارج گردد. اما
دمای آب كشی  كاندیشنر بستگی به عواملی مانند
ضخامت موی شما دارد. هرگز از آب داغ برای آبكشی
موی  خود استفاده نكنید. استفاده از آب سرد هم
فقط برای كاندیشن كردن عمقی مو انجام می  گردد.
موی من شوره می زند. چه نوع شامپویی می تواند
برای رفع این  مشكل به من كمك كند؟
شامپوهای ضدشوره  با غلظتهای مختلف از ماده
ضدمیكروب(ضد قارچ) مطابق با نسخه پزشك (و با
دستورالعملی  كه ارائه می كند) می تواند شوره
سر را از بین ببرد.
آیا می توان از صابون به جای شامپو استفاده
نمود؟
صابون به علت  شویندگی بسیار زیادی كه دارد
علاوه بر چرك، چربی های مفید پوست را هم شسته
و خارج  می كند ضمن اینكه  صابونهای معمولی
دارای اندیس pH بالایی هستند به همین جهت
پولكهای  مو را از هم باز نگه داشته موی شما را
مستعد آسیب می گرداند.
ضمن اینكه سختی  آب، امروزه مزید بر علت شده
است زیرا املاح معدنی موجود در آب در اثر
استعمال صابون  روی سطح مو رسوب كرده و مو را
كدر می نماید.
آیا نمك دریا و كلر استخر باعث تخریب مو می
گردد؟ در این  صورت  آیا این مواد پس از شامپو
كردن مو از روی سر زدوده خواهد  شد؟
اگر آب شور دریا  بدون شستشو روی مو خشك شود
مقدار زیادی از رسوب نمك روی سطح مو انباشته
شده و باعث  خشكی و سنگینی مو می گردد همچنین
كلر موجود در آب استخر یك بی رنگ كننده ضعیف
است  كه باعث از بین رفتن رنگدانه های مو به
مرور زمان می گردد. بنابراین باید بعد از  شنا
، مو به خوبی شسته و آبكشی شود. استفاده از
شامپوها و محلولهایی كه اختصاصا  برای شستشوی
مو بعد از شنا ساخته شده می تواند مفید باشد.
موی  من در اثر استفاده از شامپو قرمز شده !
آیا كهنه بودن لوله كشی آب منزل می تواند  باعث
تغییر رنگ موهای من شده باشد؟
بله مواد شیمیایی  موجود در آبهای آلوده به
املاح فلزی می تواند رنگ موهایی را كه سطح
متخلخل دارند  تغییر دهد.
من  برای شكل دادن به موهایم از موادی مانند
ژل و واكس موی سر استفاده می كنم اما احساس  می
كنم شامپوی معمولی این مواد را به طور كامل از
موی سر من نمی زداید.  آیا باید  از شامپوی خاصی
استفاده نمایم؟
برخی شامپوها  (مانند شامپو شفاف كننده پنتین)
برای جلوگیری از انباشتگی حاصل از استفاده
روزانه   محصولات آرایشی شكل دهنده (از جمله ژل
و واكس مو) طراحی شده شده  است.
آیا اگر شامپو برای 2 تا 3 دقیقه روی سر باقی
بماند  تاثیر بیشتری خواهد داشت؟
بله. شامپو های  حاوی مواد حالت دهنده بهتراست
دو تا سه دقیقه بر روی مو بمانند تا مواد حالت
دهنده   موجود در آن بتوانند عمل خنثی كردن
بارهای الكتریكی را بهتر انجام  دهند.
بعضی وقتها احساس می كنم پس از استفاده از
شامپو پوست و موی سر من به  شدت خشك و خشن  شده .
چه عامل یا عواملی می تواند باعث بروز این
مشكل شده  باشد؟
عواملی مانند آب  كشی نشدن كامل شامپو،
استفاده از شامپوهای ارزان قیمت و خشن و
همچنین استفاده از  شامپوهایی كه برای موی سر
شما مناسب نیست می توانند باعث بروز این
مشكلات  گردد.
میزان منطقی مصرف شامپو در هر بار حمام كردن
چقدر  است؟
میزان مصرف شامپو  بستگی به میزان آلودگی مو و
پوست سر، همچنین بلندی مو دارد.  به عنوان یك
قاعده كلی  میزان مصرف  شامپو باید به اندازه
ای باشد كه موقع به كارگیری، كف حاصل از آن
تمام  سطح مو را بپوشاند. (به یاد داشته باشید
زمان به كارگیری شامپو بعد از مرحله آبكشی
اولیه می باشد یعنی زمانی كه موی خود را به
خوبی باآب خیس نموده  اید).
آیا استفاده از شامپو بچه  برای كسانی كه پوست
حساس دارند  بهتر است؟
خیر، تفاوت  شامپوهای بچه با شامپوهای معمولی
اندیس pH، نوع و غلظت مواد فعال آن است. اندیس  pH
شامپوهای بچه طوری تنظیم شده كه با  pH  چشم
مطابقت داشته  و میزان ریزش  اشك را حداقل
نماید. در حالی كه پوست سر به pH كمتری نیاز
دارد. بنابراین به  افرادی كه دارای پوست سر
حساس هستنذ پیشنهاد می شود به جای استفاده از
شامپو بچه از  شامپوهای ملایم استفاده نمایند.
همه تولید كننده ها ادعا می كنند شامپویشان
بهترین است.  آیا واقعا فرقی با هم ندارند؟
تفاوت بسیار زیادی  بین شامپوهای مختلف از
نظر كیفیت ماده اولیه مورد استفاده،
فرمولاسیون به كاربرده  شده، رعایت اصول
بهداشتی در خط تولید، جنس تجهیزات ساخت و بسته
بندی  و همچنین دقت  تولید كننده در  كنترل
كیفیت محصول نهایی وجود دارد. ضمن آنكه شرایط
نگهداری محصول  تا رسیدن به دست مصرف كننده از
عوامل مهم  و موثر در كیفیت نهایی شامپو می
باشد.
آیا كسانی كه موی بلند دارند هم می توانند
مانند افرادی كه مویشان  كوتاه است هر روز موی
خود را شامپو نمایند؟
بله، به شرطی كه  اولا روش صحیح استفاده از
شامپو را بدانند و مهمتر اینكه صحیح شامپو
كردن برایشان  تبدیل به عادت شده باشد.
موی  من نازك است و  سریع گره می خورد( به خصوص
در هنگام شامپو كردن). آیا می توانم بعد  از
آبكشی موهایم را شانه كنم؟ برای من چه نوع برس
و شانه ای توصیه می  كنید؟
گره خوردن در  موهای بلند بسیار شایع است. برس
كردن مو در حالت خیس و استفاده از تكنیكهایی
مثل  شانه كردن مو در خلاف جهت خواب پولك های
كیوتیكال (Backcombing) كه برای حجم دادن به موهای
كم پشت  استفاده می شود این مشكل را تشدید می
كند.